sábado, 20 de marzo de 2010

Un final de Adelino Ribeiro

XOGAN NEGRAS E EMPATAN

A esta situación chegouse nun enfrontamento amigable entre Adelino Ribeiro e Ramiro Moutinho celebrado en Porto (Portugal) no ano 1947. O xogo completo foi publicado na sección de damas do "Xornal de Xadrez" (Número 6 - ano 1947) que orientaba o Capitán Evaristo Borges, e posteriormente, no tratado da Enciclopedia Damista.

Ribeiro coñecido entre os afeccionados como o "Campión do Norte" era un grandísimo teórico, practicamente imbatible en partida libre, e destacaba especialmente pola súa enorme habilidade nos finais. O seu rival, varias veces campión de Aveiro, foi un dos principais precursores da saga de excelentes damistas que saíron de Sao Joao da Madeira.

Na posición do diagrama na que correpondía realizar ás negras a súa xogada trixésimo segunda, seguiron con 32. ... , 16-30; e despois de 33.28-32 comprenderon que pouco había que facer e abandonaron. Nada digno de destaque, mais recuando so un chisco, si que poderiamos atopar a sorpresa e percatarnos que o xogo de damas é moito máis dificil do que algúns pensan. Ribeiro acababa de sacrificar un peón en "20" para desviar a dama rival e quitarlle así o control do río, porén o mestre portuense non se guiou pola máxima de Tinsley da "vixilancia extrema" e deixouse levar pola intuición xogando a irreflexiva 32.24-28, tal como se reflicte no diagrama. Evidentemente non viu a brillante idea coa que o seu rival podía ter conseguido o empate, pois nese caso tería xogado 32. 31-28 que si lle valería para conseguir a vitoria.

Polo que eu coñezo, penso que ninguén antes se decatou deste detalle. É por este motivo que amosamos este final hoxe aquí, póren con todo non expoñeremos a solución ata a vindeira semana. Namentres, será tarefa do lector o descubrir a graciosa manobra que lle permitiría a Moutinho salvar o xogo.

sábado, 13 de marzo de 2010

Resolvendo o "saque de peón".

O bando forte coloca unha dama en "1" e a outra en "16" como na posición de Cecina. Vexamos todos os casos posibles segundo a situación da dama rival.


SUPOSTO PRIMEIRO: Dama negra en 3.

XOGAN BRANCAS

1.01-23! ...

No tratado de Cecina e no dos autores clásicos que lle seguiron xógase 1.01-28, un movemento que facilita a defensa. A clave do noso método é impedir que o negro ocupe a diagonal 16/30 con garantías para atacar o peón desde o cadro "20". A dama de "16" vai ser empregada para exercer o control da diagonal 3/17 no momento preciso. .

1. ... 03-13;

1. ... 03-17; 2.16-03 ... [Tamén valería 2.23-14 como no "suposto terceiro"] 2. ... 17-26; [Se 2. ... 17-21; 3.02-06, 21-30; (xa que se a dama queda na paralela 4/25 continúase con 4. 14-01 e abréviase o proceso) 4.*23-28 ... (obrigada para defender o ataque ao peón por "20") 4. ... 30-21; 5.23-01, 21-18; 6.03-12 e estamos na posición de remate de Valls] 3.23-28 ... e agora para impedir o avance do peón hai dúas opcións: 3. ... 26-15; ou 3. ... 26-22. En ambos os dous casos segue 4.03-07 como nas BASES "1" e "2", respectivamente.

2.16-03, 13-22;

  • 2. ... 13-31; 3.23-14 G.B. capturando a dama negra.
  • 2. ... 13-18; 3.02-06, 18-21; [Se saen da diagonal de corte con 2. ... 18-22; 3.06-11, 22-18; 4.03-07, 18-13; (por suposto se 4. ... 13-22; 5.23-01 con pase fácil) 5.11-15, 13-03; 6.07-14 e pasa o peón. Se 2. ... 18-31; 3.06-10, 31-22; (Pois a 3. ... 09-05; segue 4.23-27 e 5.03x01 G.B.) 4.23-14 e o peón pasa] 4.23-01, 21-1 e as brancas gañan co remate de Valls.

3.23-14 G.B. [Ver BASE 3]


SUPOSTO SEGUNDO: Dama negra en 13.

XOGAN BRANCAS

1.01-28! ...

Agora non sería bo ocupar a casa "23" porque as negras poden ir a "3" impedindo á outra dama evolucionar favorablemente. A idea da xogada textual é prepararse para ir a "23" se as negras ocupan as casiñas "3" ou "18".

1. ... 13-18;

  • 1. ... 13-03; 2.28-23 traspón ao "suposto primeiro" (cun movemento de máis).
  • 1. ... 13-17; 2.16-03 seguido de 02-06 e o peón pasa ben xa que a dama negra non pode molestar á de "28".
  • 1. ... 13-31; 2.28-14, *31-22 [Única para non perder a dama] 3.16-03, (BASE 3).
  • 1. ... 13-22; 2.16-07 e fórmase a BASE 2.

2.28-23 ...

Ocupando este cadro no momento xusto. Agora non era o momento de sacar o peón debido á ameaza 18-31. Tampouco se debe xogar 2.16-03 porque deixa libre a diagonal 16/30 e as negras xogarían 2. ... 18-27; atrasando o proceso xa que agora non vale adiantar o peón por 27-31 seguido de 32-24 con EMP.

2. ... 18-13;

  • 2. ... 18-21; 3.02-06, 21-30; 4.23-01! e o peón pasa.
  • 2. ... 18-31; 3.23-14, *31-22; 4.16-03 [BASE 3].
  • 2. ... 18-11; 3.16-03, 11-15; [Se 3. ... 11-24; 4.23-14, e comen a dama. Igualmente se 3. ... 11-18; 4.02-06, como no "Suposto Primeiro" na liña principal con 2. ... 13-18; 3.02-06] 4.03-07, 15-22; [4. ... 15-04 (ou 26 ou 29); 5.23-28, como no "Suposto Oitavo" nas variantes á segunda xogada] 5.23-28 e gáñase pola "BASE 2".
  • 2. ... 18-22; 3.16-03, 22-15; [3. ... 22-18; 4.02-06 como no "Suposto Primeiro" despois de 2.16-03, 13-18; 3.02-06] 4.03-07 e ao desprazamento da dama negra pola paralela segue 5.23-28 como no punto inmediatamente anterior.

3.16-03, cunha xogada máis, traspón ao "Suposto Primeiro" despois de 2.16-03.


SUPOSTO TERCEIRO: Dama negra en 17.

 

XOGAN BRANCAS

1.01-14 ...

Polo "Segundo Suposto" sabemos que a dama vai a "28" cando a negra se coloca en "13". Tamén coñecemos que hai que ir a "23" cando o rival ocupa o cadro "3" . Como nesta situación as negras teñen a posibilidade de ocupar esas casiñas, as brancas fan esta xogada de espera para descontrolar á defensa.

1. ... *17-26; 2.14-28, 26-22;

  • 2. ... 26-15; 3.16-07, "BASE 1"
  • 2. ... 26-17; 3.16-03 e 4.02-06 igual que no Suposto Segundo despois de 1. ... 13-17.
  • 2. ... 26-21; 3.02-06 para ir ao remate de Valls.
  • 2. ... 26-08 ou 26-29; 3.16-07 e o peón sae sen dificultades.

3.16-07, [BASE 2]


SUPOSTO CUARTO: Dama negra en 4.

1.02-06, 04-18; 2.16-12, Remate de Valls.


SUPOSTO QUINTO: Dama negra en 11.

XOGAN BRANCAS

1.01-28 ...
No caso de que a dama do río estivese en 23, xa se pode xogar directamente 16-03.

1. ... 11-18;

  • 1. ... 11-15; 2.16-07, [BASE 1].
  • 1. ... 11-24; 2.28-14, 24-15; 3.16-03, 15-08 (ou 26 ou 29); 4.14-28 e agora para evitar o avance as negras teñen que xogar 4. ... 08-15 ou 4. ... 08-22 pero con 5.03-07, fórmanse as consabidas bases "1" e "2", respectivamente.
  • 1. ... 11-04 (ou 21 ou 25); 2.02-06, 04-18; 3.28-01 e remate de Valls.

2.28-23, traspón ao "Suposto Segundo" na liña principal despois de 1. ... 13-18.


SUPOSTO SEXTO: Dama negra en 18, en 21 ou en 25.

1.02-06, e vaise ao remate de Valls.


SUPOSTO SÉTIMO: Dama negra en 8.

1.01-28, 08-22;

  • 1. ... 08-04; 2.02-06.
  • 1. ... 08-15; 2.16-07, [BASE 1].
  • 1. ... 08-26 (ou 29); 2.16-07, 26-17; 3.07-03 e o peón avanza.

2.16-0, [BASE 2].


SUPOSTO OITAVO: Dama negra en 15.

1.16-07, 15-22;

1. ... 15-26 (ou 29 ou 04); 2.01-28, 26-22; [2. ... 26-17; 3.07-03 e 4. 02-06 o peón pasa] 3.02-06, 22-31; 4.28-01, 31-24; 5.07-11 G.B. como no remate de Valls despois de 6.04-11.

2.01-28, [BASE 2]


SUPOSTO NOVENO: Dama negra en 22.

XOGAN BRANCAS

1.01-14, 22-26;
  • 1. ... 22-15; 2.16-03, 15-04 (ou 29 ou 26); 3.14-28 e posición xa estudada no "suposto oitavo".
  • 1. ... 22-13 0u 22-31; perde a dama despois de 2.16-03.

2.14-28, xa visto no suposto sétimo.


SUPOSTO DÉCIMO: Dama negra en 29.

1.01-28, e estamos en terreo coñecido.

  • Se 1. ... 29-15 ou 1. ... 29-22; con 2.16-07 estamos nas BASES "1" ou "2", Respectivamente.
  • Se 1. ... 29-08; Pasa ao suposto terceiro con 2. ... 26-08.
  • Se a dama vai a calquera outra casiña da paralela 8/29 segue 2.16-07 e o peón anda como nos comentarios do suposto oitavo.


SUPOSTO UNDÉCIMO: Dama negra en 26.

1.01-28, e segue como na liña principal do suposto terceiro.


SUPOSTO DUODÉCIMO: Dama negra en 31.

1.01-14, *31-22; 2.16-03 G.B. [BASE 3]


SUPOSTO DÉCIMO TERCEIRO: Dama negra en 24.

1.16-07, 24-31; 2.02-06 ...

O peón avanza a menos que as negras xoguen 2. ... 31-13; nese caso con 3.07-03 vaise ao remate de Valls. Igualmente se 2. ... 31-24; 3.07-11 tamén leva a posicións estudadas no devandito remate.

sábado, 6 de marzo de 2010

A técnica no "saque de peón"

Considerando ás brancas como o bando forte, deben comezar colocando as damas en "1" e "16" como na posición de Cecina que vimos na entrada da semana pasada. A clave do proceso está en levar a dama do río a "28" para protexer a saída do peón, pois cando este avance para o cadro "6", se é atacado desde "20" ou "15" xógase 28-24 forzando o cambio de damas.
As negras van tratar de defenderse cortando o pase do peón, ou permitindo que saía para despois atacalo directamente ou previo desvío da dama branca de "28".
Cunha boa condución o peón vai saír sen perigo para ir a dama seguindo o proceso de Lorenzo Valls. Dependendo da defensa que escolla o negro, as brancas poden empregar unha destas tres bases de arranque que estudaremos a continuación:
BASE 1

XOGAN NEGRAS

1. ... 15-22;
Non había forma de impedir o avance do peón. Se 1. ... , 15-24; 2. 28-31!, 24-20; 3. 07-11, 20×06; 4. 02×11, 09-05; 5. 31-28 e dá o mesmo na casa que coroen que a dama está perdida. G.B.
2. 02-06, 22-31;
Xa sabemos que non vale 2. ... 22-15; porque se forza o cambio da dama con 3.28-24. A textual é a única que impide o avance 3.06-11.
3. 28-01, 31-13;
Con 3. ... 31-24; 4. 07-11, o proceso acúrtase. A posición sería a mesma cá do remate de Valls despois da xogada sexta do branco.
Outras xogadas non impiden o avance do peón.
Por exemplo 3. ... , 31-27; 4. 06-11, 27-20; 5. 11-14, e se agora continúan con 5. ... , 20-11; segue 6. 07-04, 11×25; 7. 01-14 e 8. 04×14 G.B.
4. 07-03 ...
Ao estar a dama en 7, e non en 12 como era o caso que presentabamos nos comentarios á primeira xogada do remate de Valls, non se debe aínda avanzar o peón porque despois de 4. ... 13-06; 5. 11-14, 06-03; as brancas perden unha das damas.
4. ... 13-18;
Impide o avance pero vai dar á célebre posición de Valls. As brancas coroan nun total de 19 movementos.
................................................................................
BASE 2
(Posición inicial de Fernando Martíns)

XOGAN NEGRAS

Esta mesma posición foi proposta polo campión lisboeta de 1943 Fernando Martins, pero o desenvolvemento que nós aquí indicamos é diferente.

1. ... 22-13;

As negras ocupan a diagonal de corte 3/17. Outras opcións son:

a) 1. ... 22-31; 2.28-24, 31-27; [Se vai a 22 segue o mesmo proceso, e se fai 1. ... 31-13; perden por envío a dama con 2.02-05, 09×02; 3.07-11 e 24×17 G.B.] 3.07-14, 27-22; [Se 3. ... 27-31; 4.2-6, 31-22; (non vale 4. ... 31-13; polo envío a dama con 14-05, seguido de 06-11 G.B. -Ver nota ao final desta entrada-) 5.24-31, 22-29; 6.14-01, 29-25; 7.31-22 e remate de Valls] 4.24-31, 22-29; [Se 4. ... , 22-12; 5.2-6 e traspón. Ou se 4. ... , 22-26; 5.02-06, 26-17; 6.06-11 volve a traspoñer. No caso de 4. ... 22-15; 5.14-11, 15x06; 6.02x11, 09-05; 7.31-28 G.B.] 5.02-06, 29-12; 6. 14-01, 12-07; [non vale 6. ... , 12-15; por 7. 31-24, 15×2 e 8.01-05 G.B con prisión.] 7.31-22, 07-21; 8.22-08, 21-04; 9.01-28 e G.B. polo remate de Valls.

b) 1. ... 22-27; 2.- 02-06, 27-31; (Non vale 2. ... 27-20 por 3. 28-24 G.B. e se xogan 3. ... 27-22 ou 27-13; segue 4.6-11 pasando o peón con facilidade.) 3. 28-01, e traspoñemos a mesma posición e idéntica xogada da "Base 1".

c) 1. ... 22-26 ou 22-29 ou 22-8; 2.02-06 con pase sen dificultades.

2.07-21, 13-17;

Vexamos outras variantes:

a) 2. ... 13-3; 3.21-17, 03-12; 4.02-06, 12-07; 5.28-01, ... (Non valía directamente 5.17-26, 7-3; 7.06-11, 3-7; 8.11-15, porque agora 07-12 gaña material) 5. ... 7-18; 6.17-26 para ir a 8 e chegar á posición de remate de Valls.

b) 2. ... 13-27; 3.02-06, 27-30; (outras traspoñen á variante seguinte. Ver "c") 4.21-17 e acabáronse os problemas.

c) 2. ... , 13-22; 3.- 02-06, 22-31; (Se 3. ... , 22-27 xa vale 4.06-11. Se 3. ... , 22-13 ou 22-15 perden a dama. E se 3. ... 22-29 ou 22-12 ou 22-8; segue 4.21-4, ?-22; 5.06-11 e pase fácil) 4.28-01, 31-24; (Se 4. ... 31-13; 5.21-17 gaña a dama ou se 4. ... , 31-22 ou 31-27; 5.06-11) 5.21-11 traspón a xogada seis do remate de Valls.

d) 2.- ... 13-31; 3.28-24 e traspón á variante "a" da primeira xogada. Utiliza un movemento máis para coroar.

3.- 21-30, 17-13;

Se 3. ... , 17-03; 4.30-17, traspón á variante "a" da segunda xogada. Utiliza un movemento máis para coroar.

4.- 30-17, 13-22;

Se 4. ... 13-31 con 5.28-14 capturan a dama.

5.02-06, 22-31; 6.28-10 ...

Para defender o peón cun gancho. Esta idea aparece por primeira vez no tratado de Alonso Guerra (1595).

6. ... 31-18;

Non vale 6. ... 31-13 porque se perde a dama. O mesmo acontece se 6. ... 31-24; xa que con 7.06-11 funcionaría o gancho.

7.10-01, 18-07; 8.17-26 , 07-18; 9.26-08 ...

E estamos no remate de Valls despois da segunda xogada do branco. Precisaremos para coroar 22 movementos en total.

...............................................................................

BASE 3

XOGAN NEGRAS

As brancas ameazan 14-18 polo que a dama negra debe abandonar a diagonal 9/31.

1. ... 22-26;

Se xogan para 8 ou para 29 a continuación é a mesma.

2.14-28 ...

E agora para impedir o avance do peón as negras só dispoñen de dúas alternativas que van traspoñer a posicións xa coñecidas:

a) 2. ... 26-15; 3.03-07, "Base 1".

b) 2. ... 26-22; 3.03-07, "Base 2".

................................................................................

NOTA REFERIDA Á BASE 2:

No apartado "a" da primeira xogada segue 1. ... 22-31; 2.28-24, 31-27; 3.07-14, 27-22. E no desvío con 3. ... 27-31, 4.02-06 indícase que non vale 4. ... 31-13; polo envío a dama con 14-05, seguido de 06-11 G.B.

Con todo cómpre aclarar que os clásicos españois non contemplaban a lei da calidade polo que nese caso poderían seguir con 5.06-11, 13-31; 6.14-19, 31-18; 7.11-15, 18-31; (7. ... 18-25; contéstase con 8.19-14 G.B.; tampouco resulta 7. ... 18-07 porque as brancas non avanzan o peón e gañan xogando primeiro a dama para "31") 8.24-20, 31-24; (se van a 18 ou 13 perden por envío a dama) 9.19-01, 24-31; 10.15-19 e as brancas gañan igualmente.

sábado, 27 de febreiro de 2010

Os clásicos e o "saque de peón"

Manuel Cárceles Sabater (1850-1933) foi un afamado médico madrileño e ao mesmo tempo un afervoado damista que contaba cunha estupenda biblioteca especializada no noso xogo. Considerado o último dos grandes clásicos, publicou en 1904 o "Tratado del Juego de Damas" dedicado integramente á "Apertura do Río". Na parte introdutoria presenta unha serie de instrutivas posicións, como a do "saque de peón", que nos poden servir de grande axuda para aprender a rematar os xogos.


Desde o punto de vista das brancas, na terminoloxía damista chámaselle "saque de peón" a todo aquel final no que dúas damas, con dominio do río, máis un peón situado no cadro "2" loitan contra unha dama acompañada por outro peón na casa "9". A posición é gañadora para o bando forte sacando o peón no momento xusto e levándoo a dama. A tarefa, desde logo, non é doada e, de feito, trouxo de cabeza a moitos damistas. Raro é o tratadista que non cometeu algún erro na súa exposición e ata algún xogador consagrado non conseguiu gañar este final en campionato. Existen varios métodos fiables, agora ben, non se debe optar polo dos autores clásicos españois pois, como xa apuntei no Nº 455 da Enciclopedia Damista (Agosto do 2002), permite acadar o empate ao bando débil.

Recentemente vin aplicar este sistema nun enfrontamento "on line" da Ludoteka a un xogador que se fai chamar "Intilejencia" e o seu rival tivo o empate na man, mais non o coñecía. Por ser un asunto sumamente interesante e instrutivo ímolo expoñer hoxe aquí.

Pablo Cecina Rica (1718)


XOGAN BRANCAS

Para Montero (1591) o pase do peón era imposible. Lorenzo Valls (1597) consegue levar o peón a dama, pero empeza xa con el na casa "6". Cecina Rica (1718) intentou sistematizalo no seu "LANCE XXIII" pero pasa por alto a nosa manobra defensiva. Os demais autores que lle seguiron, incluído o Dr. Cárceles Sabater (1904), nada novo acrecentaron e arrastran o erro.

A partir da posición do diagrama de arriba continúan:

1.01-28, 03-13; 2.16-03, 13-27; 3.03-17, 27-20; 4.28-10, 20-15; 5.10-14, 15-12; 6.14-28, 12-15; 7.17-10, 15-24; 8.28-31, 24-20; 9.31-24, 20-30; 10.02-06, 30-21; 11.10-19, 21-18; 12.24-20 ...
Aínda que por distinta orde, a esta posición foi á que tamén se chegou na partida da Ludoteka que antes mencionabamos. [VER DIAGRAMA]
Henrique Guerra (2002)

XOGAN NEGRAS E EMPATAN

12. ... 18-13!; 13.06-11, 13-18!;

O comezo da nosa manobra defensiva. O Dr. Cárceles Sabater [Lance 46 - apartado 5] continuaba con 13. ... 13-06; 14.11-15, 06-03; 15.20-24, 03-16; 16.24-31, 16-12; 17.19-29, 12x19; 18.29x15, 09-05; 19.31-28 [G.B.]

14.11-15, 18-25!!;

A clave da manobra defensiva.

15.20-30 ...

Para impedir 15. ... 25-11; debido ao gancho con 16.19-23, [G.B.] pero ....

15. ... 25-29!; EMP.

O cambio de damas nada arranxa e non se pode impedir a perda do peón "15" despois de 09-05.

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

PASE DE LORENZO VALLS

O máis difícil deste final e efectuar a saída do peón sen comprometelo, algo que estudaremos nas dúas próximas semanas.
Para completar o tema dos autores clásicos imos examinar agora a situación á que aludimos cando comentamos a xogada 12. As brancas xa superaron a primeira fase e teñen o peón avanzado un paso. Vexamos como Lorenzo Valls levaba este peón a dama.

Lorenzo Valls (1597)

XOGAN AS BRANCAS E GAÑAN

1. 03-12, 18-21;

As negras non abandonan a paralela 4/25 para manter cortado o paso do peón. Se decidisen atacalo con 1. ... 18-13; segue 2. 06-11, 13-06; 3. 12-15! (nótese que non vale 3. 11-14 porque despois de 3. ... 06-03; perden unha das dúas damas debido á ameaza 09-05.) 3. ... 06-03; 4. 15-29 e o peón pasa sen máis problemas, pois se 4. ... 03-06; as brancas gañan co gancho 5.01-19.

2. 12-08, 21-04;

Para impedir que a dama branca apoie o peón desde a casa 4. O atranco é momentáneo pero ao menos conseguen descolocar a outra dama.

3. 01-28, 04-18;

As brancas escollen a mellor casiña, pois desde 28 poden defender calquera ataque sobre o peón. O bando rival non consegue retrasar por máis tempo a desaloxe da paralela 4/25 e busca impedir o avance de peón de forma indirecta co ataque en 31.

4. 08-04, 18-31;

Non hai nada mellor. Se 4. ... 18-27; con 5. 06-11 o peón avanza de forma imparable xa que o intento de obrigar ás brancas a autotaponar o río con 5. ... 27-20; fracasa fulminantemente. Pérdese a dama despois de 6. 28-24 seguido de 7. 04-11.
Pedro Ruíz Montero presenta unha situación moi similar á da liña principal. El desaloxa á dama branca, non desde 4, senón desde a casiña 25, que para os efectos é o mesmo; pero logo ao contestar ao ataque 4. ... 18-31; obcécase con que a dama ten que ir a 10 e non consegue progresar, polo que considera este final como empatado. Posteriormente Lorenzo Valls revisa o método e consegue dar coa idea que permite rematar esta posición.

5. 28-01, 31-24;

A continuación máis resistente. Ao ter o branco a dama en "1", só esta xogada retrasa o avance inmediato do peón.

6. 04-11, 24-31; 7. 06-10, 31-24;

De nada serviría 7. ... 09-05; por 8. 11-02, 31-09; e 9. 10-14 [G.B.] pola “forzosa".

8. 11-02, 24-31; 9. 10-14, 31-22;

A situación xa esta clara. Só vamos a comprobar o número de movementos que se necesitan para levar o peón a dama.

10. 02-24, 22-29; 11. 14-18, 29-26; 12. 24-02, 26-12; 13. 18-21, 12-08; 14. 21-25, 08-29; 15. 02-11, 29-22; 16. 25-29 ...

E o peón coroou en 16 movementos. [G.B.]

sábado, 20 de febreiro de 2010

A "barca" de Kaplan

Vladimir Kaplan naceu na Unión Soviética no ano 1925 e emigrou aos Estados Unidos en 1977 para vivir na cidade de Nova York. Gañou nas tres ocasións en que participou no Campionato Nacional da Asociación Americana de "Pool Checkers", unha modalidade na que as damas se desprazan con movementos longos como no noso xogo, pero na que os peóns poden comer para atrás. Escribiu varios libros e artigos de prensa polos que alcanzou gran popularidade. Morreu no ano 2000 e con el desapareceu unha das figuras senlleiras deste xogo. Como mostra do seu xenio, incluímos na edición desta semana un espléndido final da súa autoría.

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Por facer máis didáctica a exposición imos lembrar primeiro a "treta" 29 do "Libro del Juego de las Damas vulgarmente nombrado el marro" do antigo tratadista Pedro Ruíz Montero, tamén coñecido como o "Andaluz". Trátase da súa famosa "barca", manobra de obrigado coñecemento para todo damista que se teña prezo.

Ben sabido é que tres damas contra unha que domina a gran diagonal non gañan, mais aquí o peón constitúe un claro estorbo que vai axudar ao bando rival a construír a "barca" que lle permita facerse co control do "río" e do xogo.

Pedro Ruíz Montero (1591)

XOGAN AS NEGRAS

As negras teñen que desfacerse do peón ou sacalo do río para optar ao empate, pero as brancas cunha dama en 16 e outra na paralela 8/29 están perfectamente colocadas para impedir tal propósito. Se o peón avanza, a dama negra cae despois de 15-19.

1. ... 01-10;

Para gañar nesta favorable posición hai que obrigar á dama negra a ir a 28 para atacala desde 24 e cando retroceda poder atrapala co sacrificio da dama de 16 en 23.

2.18-27! ...

Consecuente co plan. A manobra só debe facerse cando a dama negra estea flutuante, porque se agora as negras moven o peón, xógase 3.27-23, 28x12; 4.16x17, [G.B.]
Por suposto, se a dama negra estivese en 5, seguiría 3.27-09, seguido da entrega 4.15-19, [G.B.]

2. ... 10-01; 3.16-23, 01x28; 4.15-24, e o obxectivo está conseguido.

Se a dama se retira, como xa explicamos, segue 5.27-23 e 6.24x31, [G.B.] Igualmente se 4. ... 28-31; 5.27-09, 32-28; 6.24-20, 28-23; 7.20x27, [G.B.]

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Unha vez postos en antecedentes, velaquí temos o extraordinario final de Vladimir Kaplan que, nun só traballo, consegue reunir todos os temas fundamentais relacionados coa "barca", desde os dos clásicos españois Montero (1591) e Mirón (1635) ata os relativamente máis modernos como son os do seu compatriota Sagrin (1892).

Vladimir Kaplan

BRANCAS XOGAN E GAÑAN

1.18-07!! , 32-28;

O peón sae antes de que as brancas ocupen a diagonal 16/30, pois nese caso gañan co método de Montero. Velaí vai como é que fracasarían esas movidas de dama:

  • 1. ... 10-28; 2.09-31 (acelera o proceso, pero 2.08-16 tamén gaña pola posición de Montero) 2. ... 28-10; (Se 2. ... 28-23; 3.31-28, 23-16; 4.07-03 e 15-12 G.B.) 3.15-19, 10x23; 4.07-16, [G.B.]

  • 1. ... 10-23; 2.07-16, 23-01; 3.09-18, (perda de tempo para provocar o cambio de canto da dama negra) 01-05; 4.18-27, [G.B.] "barca" de Montero.

  • 1. ... 10-01; 2.07-16, [G.B.] Outra vez coa "barca" do tratadista andaluz.

2.09-22!! ...

A chave. Agora as negras dispoñen das seguintes opcións:

  • 2. ... 28-24; 3.07-16, 10-01; (con idea de sacrificar o peón, xa que non vale a defensa coa manobra de "luneta" colocando a dama entre dúas pezas adversarias, a modo da cortante ferramenta circular que usaban os curtidores, pois despois do 3. ... 10-19; 4.22-19 e 5.16-12 as negras perden a prezada peza) 4. 16-20 ... ("batería" ideada por Antonio Mirón del Castillo nunha posición similar para obrigar á dama inimiga a xogar de canto a canto) 4. ... 01-32; 5.22-18, 32-01; 6.18-25 ... (perda de tempo necesaria) 6. ... 01-32; 7.25-04, 32-01; 8.04-08 ... (no momento xusto) 8. ... 01-32; e agora o gancho 9.20-23, [G.B.]

  • 2. ... 28-23; 3.07-03, 10-05; (Se 3. ... 10-01; 4.22-19!, 23-14; 5.03-10, 14x05, 15-02; G.B. Manobra do ruso Sagrin que remata coa prisión de Timoneda. Tampouco valía 3. ... 10-19; por 4.03-12 e 5.12-08 G.B.) 4.15-02, 05-01; (4. ... 05-09; 5.22-15, 09-31; 6.02-09, 31-28; 7.15-24, 28-31; 8.03-10 G.B. Tamén perdía 4. ... 05-14; con 5.22-19 G.B.) 5.22-19, 23x14; 6.02-05, 01x10; 7.03x13 e 8.13-03 [G.B.] Outra manobra de Sagrin.
  • 2. ... 10-05 (ou 01); 3.15-19!, 05x23; 4.07-16 [G.B.]
  • 2. ... 10-19; 3.07-12 ou 15-08 [G.B.] 2. ... 10-23; 4.07-16, 23-30; 5.22-19, [G.B.] a "barca" controla o río.

sábado, 13 de febreiro de 2010

Veredictos dispares

XOGAN NEGRAS E ...

Veríssimo Dias naceu en Angola no 1955 pero xa hai ben tempo que reside en Portugal. Estudou como bolseiro en Rusia a carreira de Bioloxía, foi profesor no ensino secundario e agora traballa como consultor en materias ambientais. Gañou en sete ocasións o campionato de damas da nación veciña sendo asemade o actual posuidor do título.
Na edición desta semana imos ver unha partida súa contra Silva Pereira, outro xogador que tamén foi campión portugués. Disputouse en 1996, ano no que Veríssimo conseguiu o seu segundo campionato, e tivo certa sona grazas ás discusións que en torno ao seu desenlace tiveron lugar nos círculos damistas lusitanos.

Silva Pereira vs. Veríssimo Dias
16º Cto. de Portugal. Almada 1996
[Apertura sorteada: 1.10-14, 22-18]


1.10-14 ...

Esta sería a forma máis forte de abrir o xogo en partida libre. Ocupa unha casiña central e mantén intacto o flanco esquerdo (máis endeble por ter dúas entradas o seu cadro base pegado ao rincón).

1. ... 22-18;

O azar reservou para esta ocasión unha das mellores réplicas. As negras eliminan de raíz a opción branca de ocupar a casa dique e prepáranse para construír una formación de flanco coa que loitar contra o centro do rival.

2.12-15 ...

Descubertas as intencións do rival, as brancas reforzan o control sobre o centro.

2. ... 23-20;

Xunto coa textual, as movidas á casa "22" con calquera dos dous peóns son as réplicas máis vistas na práctica.

3.07-12 ...

Xogada que dá orixe á "Partida Clásica", unha contrastada forma de apuntalar o centro e intentar achicar espazo no campo adversario.

3. ... 20-16;

A resposta comunmente empregada. Evita 12-16 e ao mesmo tempo pretende debilitar o flanco esquerdo do branco.

4.03-07 ...

Impide o cambio debilitador. A práctica demostrou que esa especie de "cóbado" que forman os peóns "7", "12" e "15" non é doado de explotar.

4. ... 28-23;

A continuación máis flexible. Acelera o desenvolvemento do flanco de río e tende unha pequena celada. Se agora as brancas ocupan a casiña estratéxica "19" co peón de "15" van quedar co centro paralizado por unha manobra de pinzas. Vexamos: 5.15-19, 32-28!; 6.06-10, 27-22!; 7.12-15, 21-17; 8.14x21, 25x18; 9.10-14, 29-25; 10.14x21, 25x18; 11.11-14, 18x11; 12.07x14, 23-20 forza a ganancia de material decisivo.

5.05-10 ...

Colaborando no afianzamento do centro e deixando paso para que o peón retrasado de "1" poida entrar en xogo.

5. ... 23-20;

Invitando ás brancas a que constrúan un centro superpoboado para deseguido intentar a súa inmobilización ou minado. Con todo, as negras dispoñen doutras cinco ben coñecidas réplicas coas que encarar o medio xogo. Son estas: 5. ... 32-28; 5. ... 31-28; 5. ... 21-17; 5. ... 27-22 e 5. ... 26-22.

6.15-19 ...

Aceptando a invitación. Por contra, se 6.01-05 as brancas quedan nunha precaria situación despois de 6. ... 26-22!; 7.15-19, 22x15; 8.12x19, 20-15; 9.11x20, 24x15; 10.10-13, 18x11; 11.07x14, 16-12; 12.06-10 como na partida entre Vaz Vieira e Víctor Cunha do "XXI Torneo da Covilha", 2005. Neste momento as negras poden gañar xogando 12. ... 21-18, mais o mestre setubalense continuou con 12. ... 27-23, e despois do cambio as brancas tiveron a oportunidade de igualar con 14.14-18, que curiosamente non aproveitaron e permitiron así a Cunha gañar o torneo.

6. ... 27-22;

Comezando a traballar sobre o centro. A continuación 6. ... 20-15; que parece lóxica a primeira vista, non é recomendable pois perde un peón e só permite ás negras conseguir un desesperado empate. Podería seguir 7.11x20, 18x11; (obrigada, xa que se 7. ... 20x14; as brancas aplican a famosísima combinación de Lorenzo Valls: 8.19-23, 27x20; 9.12x19, 18x11; 10.06x24 gañando un peón e o xogo) 8.06x15, 27-22; 9.10-13, 31-27!; (García Canalejas xa indicou que non vale 9. ... 21-17; por 10.19-23, 17x10; 11.23-27 G.B.) 10.13-17, 21-18; 11.01-05, 32-28; 12.19-23, 28x19; 13.20-23, 27x11; 14.07x23, 16x07; 15.04x11, 24-20; 16.23-28, 22-19; 17.09-13, 18x09; 18.28-32, 19-15; 19.32-10, 15x06; 20.10x03, 20-15; 21.03-06, 30-27! EMP.

7.12-15 ...

A mellor, xa que se no seu lugar o peón avanza a 23, clávase unha espiña na formación branca con 22-19. No match Portugal-Marrocos de 2007, Víctor Oliveira xogou contra Elmostapha: 7.01-05, 22x15; 8.12x19, 20-15; (minando o centro) 9.11x20, 24x15; 10.10-13 con posterior empate, porén as negras están nunha situación moi favorable.

7. ... 31-27;

Ameaza con bloquear o centro. Efectivamente, como xa se apunta no tratado de Cecina Rica, se 8.01-05, 32-28; 9.08-12, 27-23 G.N.

8.19-23 ...

Silva Pereira escolle esta xogada que apareceu por primeira vez no tratado de Juan García Canalejas. A teoría considéraa como a máis forte.

8. ... 21-17; 9.14x21, 25x18; 10.10-14, 29-25;

Non vale 10. ... 26-21 por 11.14-19, 29-26; (11. ... 17-13; 12.19x26, 29x22; 13.15-19, 22x15; 14.11-14 G.B.) 12.06-10 e as negras están bloqueadas.

11.14x21, 25x18; 12.01-05 ...

Grave erro do mestre almadense. Segundo conta o columnista Luis Xavier no semanario "Cidade de Tomar" de 16-8-1996, parece ser que Silva Pereira esqueceu a teoría.
A continuación exacta era 12.08-12, unha xogada gañadora para os autores clásicos españois. Hoxe sábese que as negras poden empatar con 12. ... 17-13!; 13.01-05, 18-14; 14.09x18, 22x13; 15.11x18, 20x11; 16.07-14, 16x07; 17.04x11, 27x20; 18.05-10, 20-16; 19.10-17, 16-12; 20.18-21, 12-07; 21.21-25, 07-04 EMPATE. Tal como se demostrou no encontro entre Vaz Vieira e Joaquim Bravo pertencente á 2ª Copa da Enciclopedia Damista disputada en 1977.

12. ... 16-12!

A simple vista semellaba que a vantaxe branca era abrumadora, pero a continuación atopada polas negras vai reverter a valoración.

13.07x16, 18-14; 14.11x18, 20x11; 15.06x15, 27x11; 16.18x27, 30x23;

Aplicando un tema da típica "manobra de Timoneda", Veríssimo consegue dominar o taboleiro.

17.05-10, 23-19; 18.08-12 ... [DIAGRAMA]

Se 18. 09-13 nada cambia, as brancas despois teñen que xogar 19.08-12 e só se produce unha simple trasposición de xogadas.
18. ... 26-21;
Concede unha última oportunidade ao rival. No "Cidade de Tomar" dáse por boa a continuación de Veríssimo, pero en vista da corrección que posteriormente saíu na Enciclopedia Damista, máis precisa sería 18. ... 26-22; xa que se:
  • 19.09-13, 32-28; 20.04-08 ... (nada arranxa 20.02-06 por 11x02; 21.10-14, 17x10; 22.14x32, 02-05 e G.N. xa que agora non vale 23.32-14 porque o peón negro non está en 21 como na partida) 20. ... 28-23; (malo sería 20. ... 11-07; por 21.10-14, 19x10; 22.16-20 EMP. ) 21.12-15, 19x12; 22.08x15, 23-19; (non 22. ... 11-07; por 23.15-20 e 24.13-18 seguido de 25.02x27 EMP.) 23.13-18, 22x06; 24.15x22, 06-03; 25.22-26, 03-12; 26.26-30 ... ( 26.26-29, 12-08; 27.02-05, 17-13; 28.05-09, 13-10; 29.09-13, 10-05; 30.13-18, 05-02; 31.*29-25, 11-06; 32.25-29, 02-09 G.N.) 26. ... 11-07; 27.30-23, 07-04; 28.23-28, 12-03 e agora as brancas perden porque están obrigadas a abandonar o río.
  • 19.04-08 pode seguir 19. ... 22-18; (non 19. ... 11-07; 20.16-20, 24x15; 21.10-14, 19x10; 22.12x26 EMP.) 20.12-15, 19x12; 21.08x15, 11-07; 22.15-19, 18-14; 23.02-05, 14-11; 24.19-22, 11-06; 25.22-26, 06-02; 26.26-29, 07-03; 27.29-08, 03x13; 28.09x18, 02x31; G.N.
19.09-13, 32-28; 20.04-08 ...
A Enciclopedia Damista nada apunta sobre o posible desvío da xogada 18, porén neste momento si se apercibe de que Silva Pereira deixa escapar o empate. Efectivamente con 20.02-06, 11x02; 21.10-14, 17x10; (Se 21. ... 19x10; 22.12-15 etc.) 22.14x32, 02-05; 23.32-14, 21-17; 24.14-11, as negras xa non teñen forma de conseguir a vitoria.

20. ... 11-07; 21.12-15, 19x12; 22.08x15, 07-03; 23.10-14, 17-10; 24.15-19, 03-07; 25.16-20, 24x15; [0:1]

sábado, 6 de febreiro de 2010

Sombreiros para Mr. Reynolds

XOGAN NEGRAS E ...

A principal arma dos grandes xogadores é o seu profundo coñecemento da teoría. A "Medula Eutropélica" de Cecina, o máis completo dos autores clásicos españois, sempre constituíu unha boa guía para iniciarse nesta faceta, pero outros tratados da literatura damista en lingua inglesa, tales como a "Lees´Guide", a "Kear´s Encyclopedia", ou o máis actual "Basic Checkers" de Richard Fortman, son os maioritariamente empregados para facer adaptacións ao xogo clásico e conseguir así ampliar o arsenal teórico.

A pesar de que na modalidade angloamericana sempre hai liberdade nas capturas (non contemplan a lei da cantidade nin a da calidade) e as damas só poden desprazarse unha casiña para diante ou para atrás, a información que se pode sacar destes libros é fundamental. Como o sistema para reproducir as xogadas tamén é diferente, o mellor e colocar o taboleiro tal como nós xogamos e numerar as casas de esquerda a dereita e de abaixo para riba. Empezamos por poñer o "1" no cadro ao que na nosa nomenclatura lle corresponde o "4" e terminamos arriba, á dereita, co número "32" na casa que nós designamos como "29".

Dentro da teoría da "Partida Heroica", hoxe imos estudar un xogo pertencente ao "2º Match Internacional" entre América e Gran Bretaña que constituíu un dos máis importantes acontecementos da historia do xogo de damas. O duelo tivo lugar nos salóns do Hotel Alamac de Nova York entre o 28 de febreiro e o 10 de marzo de 1927 e os equipos estaban formados por doce xogadores que se enfrontaron todos contra todos en partidas de catro xogos, dous na sesión de tarde e dous na da noite. Coa memorable actuación de Sam Gonotsky, Mike Lieber e Asa Long, os americanos acabaron gañando por 96-20 con 364 empates.
O xogo ao que nos referimos disputouse na oitava quenda e nel o americano Reynolds derrota ao campión británico en título, R. T. Ward cunha orixinalísima manobra que lle permite entrar en dama.

Ralph T. Ward vs. Harrah B. Reynolds
2º Match América- Gran Bretaña, Nova York 1927

1.12-16 ...

A "Edimburgo", considerada como a máis frouxa das saídas posibles porque abandona o centro e limita a unha soa casiña a liberdade de movemento da peza xogada.

1. ... 24-20;

Xustifica o lance anterior das brancas que agora van aproveitar para encadear o flanco de río do rival. O xogo disputouse con apertura sorteada destes dous primeiros lances.

2.08-12, 28-24;

Tapando o burato con idea de levar outra peza a 28 e liberarse do encerro por medio dun cambio na casa 15.

3.10-14 ...

Segundo a nomenclatura do Dr. Orlando Lopes o xogo traspuxo á Partida Heroica, unha formación que queda constituída despois de 1. 10-14, 24-20; 2.12-16!, e que case sempre é contestada con 2. ... 28-24; momento no que as brancas poden escoller entre 3.08-12 ou 3.07-12 para frear a ruptura, ou ben continuar con 3.05-10 con idea de montar un ataque ao debilitado flanco de río do rival.

3. ... 32-28; 4.12-15 ...

Para retrasar a liberación co consabido cambio na casa 15.

4. ... 22-19; 5.15x22, 26x10; 6.05x14, 20-15; 7.11x20, 24x15;

Con este desbarato pódese dicir que conclúe a fase da apertura. As negras conseguiron o seu obxectivo de liberarse pero as brancas, ben colocadas, conservan unha lixeira vantaxe.

8.09-13 ...

Cara ao centro. Outra boa alternativa sería 8.01-05.

8. ... 21-17;

A continuación máis antiga. No XVIII Campionato de Portugal (Porto 1998) as negras decantáronse por 8. ... 21-18; 9.13x22, 22x11; 10.07x14, 29-26; 11.01-05, 26-22; 12.05-10 ... (12.14-18, 22x13; 13.06-10,13x06; 14.02x27, 31x22 é unha forma de forzar o empate) 22-18; 13.14x21, 25x18 no xogo entre Joaquim Bravo e Medalha da Silva ou por 8. ... 27-22; 9.13-18, 22x13; 10.06-10, 13x06; 11.02x27, 30x23; 12.01-05, 21-18; 13.14x21, 25x18; 14.05-10, 23-19; 15.07-11, 28-24; no de Joaquim Silva conta Veríssimo Dias. Ambos os dous duelos terminaron en empate.

9.13-18, 28-24; 10.01-05, 29-26;

Mala na modalidade clásica porque permite ás brancas gañar o xogo con 11.06-10!, pois se:

a) 11. ... 26-21; 12.14-19, 23x14; 13.10x19, 21x14; 14.19-23, 27x20; 15.16x23, 14-11; 16.07x14,24-20; 17.14-19, 17-13; 18.23-28, 31x24; 19.19-23 G.B.

b) 11. ... 26-22; 12.07-12 G.B. (refutación que non sería válida no xogo angloamericano).

c) 11. ... 15-12; 12.06-13 G.B.

d) 11. ... 31-27; 12.07-11, G.B.

e) 11. ... 24-20; 12.02-06 G.B.

A mellor defensa sería 10. ... 27-22; 11.18x27, 32x22; aínda que as negras pasan por moitos atrancos. Por exemplo:12.06-10, 25-21; 13.14-19, 23x14; 14.10x26, 29x22; 15.05-10, 22-19; 16.16-20, 30-27; 17.03-06, 21-18; 18.07-11, 17-13; 19.10x17, 19-14; 20.17-21, 14x07; 21.04x11, 18-13; 22.11-14, 15-12; 23.21-26, 24x15; 24.26-30, 12-08; EMPATE.

Con todo a variante conserva o seu valor se as brancas, en vez de 10.01-05, xogan 10. 07-11, pois agora si que resulta apropiada a continuación con 10. ... 29-26. Despois de 11.11x20, 24x15; 12.01-05, 31-28 o xogo pode continuar igual que este entre Ward e Reynolds, pero sen as negras pasaren pola posición perdedora.

11.07-11? ...

En damas clásicas, como xa indicamos, 11. 06-10 era decisiva.

11. ... 31-28; 12. 11x20, 24x15; 13.05-09 ...

tras esta lance as negras fanse coa iniciativa. Era preferible 13.04-08 que dá xogo igual.

13. ... 28-24; 14.09-13 ...

14.06-11 aínda salvaba o xogo.

14. ... 17x10; 15.06x13, 26x22; 16.02-05, 15-11; 17.05-09 ... [DIAGRAMA]

17. ... 11-06!;

Se 17. ... 22-19 segue 18.18-21. Se directamente 17. ... 24-20; continúase coa mesma resposta 18. 18-21, e se 17. ... 30-26 18 13-17 leva ao empate.

18.03x10, 24-20; 19.04-07 ...

As negras contan con gran vantaxe pero unha análise pormenorizada demóstranos que, no noso xogo, aínda podía saltar unha derradeira sorpresa. Xogando 19.14-19, 23x05; 20.16x23, 27x20; 21.18x27, 30x23; o branco pode defenderse.

19. .... 20-15; 20.07-11, 15x06; 21.13-17, [0:1]

Ao dereito de mover o peón, o inglés apertou a man de Mr. Reynolds en sinal de rendición. Namentres, na zona acoutada para o público, os espectadores neoiorquinos aplaudiron afervoadamente e lanzaron os sombreiros ao aire para celebraren a vitoria do seu compatriota.